De taal van Rembrandt. De kunst van het overtuigen.

Wie spreekt of schrijft, wil graag dat zijn boodschap overkomt. Retorica, ofwel de kunst van het overtuigen door middel van taal, is een belangrijk hulpmiddel. Niet alleen taalkundigen, ook kunstenaars maken er gebruik van. Een schilderij of sculptuur kan iemands perspectief of mening veranderen of bevestigen. De bedoeling van retorica is dat woorden, beelden en gevoelens andermans idee over de werkelijkheid beïnvloeden. En dat toehoorders, kijkers of lezers jouw werkelijkheid omarmen.  

Ter gelegenheid van zijn 350ste sterfjaar laat het Taalmuseum in de expositie De taal van Rembrandt. De kunst van het overtuigen zien hoe Rembrandt overtuigingsmiddelen gebruikte in zijn schilderijen. Het gaat onder meer over emotie, deskundigheid, beweging, gelaagdheid, kleurgebruik, symbolen, gebaren en licht- en schaduweffecten. Hedendaagse pendanten maken duidelijk op welke wijze deze overtuigingsmiddelen nog steeds effect sorteren op kijkers en luisteraars. 



Beelden


De hoeveelheid en beschikbaarheid van beelden zijn tegenwoordig vele malen groter dan in Rembrandts tijd. De overtuigingsmiddelen werken echter op dezelfde manier. Bijbelse voorstellingen van Rembrandt wekten Gods woord tot leven, foto’s van verdronken vluchtelingen laten zien hoe het leven van migranten aan een zijden draadje hangt.

Beelden zeggen weliswaar meer dan duizend woorden, maar we besteden er vaak meer dan duizend woorden aan. We zijn voortdurend in gesprek over wat ze betekenen of zouden moeten betekenen. Welke gevolgen ze hebben, wat er precies is verbeeld.

Hoe overtuig je met een schilderij of foto? Door emotie oproepende beelden te plaatsen? Door bepaalde details van het verhaal te verbeelden, uit te lichten of juist weg te laten? Of door een combinatie hiervan?
 

De tentoonstelling

De tentoonstelling De taal van Rembrandt. De kunst van het overtuigen is vanaf 5 september 2019 tot 12 november te zien in het Stadhuis Leiden (stadhuisplein 1), en van 12 november tot 7 januari in de openbare bibliotheek BplusC (Nieuwstraat 4, Leiden).